«Ο Μακεδονικός Αγώνας υπήρξε η τελευταία και πιο κρίσιμη φάση των εθνικών προσπαθειών να διασφαλιστούν τα εθνικά συμφέροντα στη Μακεδονία με την προστασία των ελληνικών κοινοτήτων από τους Βούλγαρους, οι οποίοι είχαν προηγηθεί κατά τριάντα σχεδόν χρόνια στην προβολή και την κατοχύρωση των δικών τους εθνικών διεκδικήσεων στην περιοχή.

grecobooks-only.png

Τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν για την προστασία των εθνικών συμφερόντων ήταν η κατοχύρωση του ελέγχου των ορθόδοξων κοινοτήτων από ιερείς πιστούς στο πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, η ενίσχυση της ελληνομάθειας δια του ελληνικού σχολείου, ο επηρεασμός της διεθνούς κοινής γνώμης με στοιχεία σχετικά με την εθνολογική σύνθεση του πληθυσμού της Μακεδονίας, ο πειθαναγκασμός ατόμων ή κοινοτήτων που είχαν προσχωρήσει στους αντιπάλους να ανανήψουν και να δηλώσουν ότι ανένηψαν, και η εκτέλεση επικίνδυνων αντιπάλων.

Cover VICTOR DOUSMANIS

Ομάδες ενόπλων, από την ελεύθερη Ελλάδα και από τη Μακεδονία, με επικεφαλής ως επί το πλείστον Έλληνες αξιωματικούς, στήριζαν το έργο των Ελλήνων δασκάλων, προστάτευαν όταν το καλούσε η ανάγκη απειλούμενες από αντίπαλες ομάδες χριστιανικές κοινότητες, επιδίωκαν τη σύγκρουση με τις ομάδες των αντιπάλων, αλλά εν τέλει συγκρούονταν κυρίως με τις δυνάμεις καταστολής που διατηρούσαν στην περιοχή οι Τούρκοι.

Cover ALEXANDROS MAZARAKIS AINIAN MEMOIRS

Αυτές οι πλευρές του αγώνα συνιστούσαν τον ανεπίσημο αγώνα της Ελλάδας για τη διασφάλιση των εθνικών συμφερόντων στη Μακεδονία. Επίσημα η Ελλάδα προσπαθούσε να υπονομεύσει το αίτημα των Βουλγάρων να παρασχεθεί από την Πύλη καθεστώς αυτονομίας στη Μακεδονία, κρίνοντας ότι τη συνέφερε να διατηρηθεί η κυριαρχία των Τούρκων ώσπου η Ελλάδα να βρεθεί σε θέση να διεκδικήσει και να κατοχυρώσει τη Μακεδονία δια των όπλων.»


Βερέμης Θ. & Κολιόπουλος Γ.,Ελλάς. Η σύγχρονη συνέχεια. Από το 1821 μέχρι σήμερα, Καστανιώτης, Αθήνα 2006, σ.310.